Islanda ka votuar kundër rifillimit të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Në referendumin e mbajtur të shtunën, “Jo”-ja fitoi ngushtë ndaj “Po”-së, duke marrë rreth 5.6 për qind më shumë vota. Diferenca ishte më pak se 13 mijë vota, nga mbi 225 mijë vota të numëruara.
Pjesëmarrja ishte shumë e lartë – 82.5 për qind, një nga përqindjet më të larta të regjistruara në një votim kombëtar në Islandë.
Kryeministrja Kristrún Frostadóttir, e cila kishte mbështetur hapjen e negociatave me BE-në, pas rezultateve bëri thirrje për unitet dhe respekt ndaj të dyja palëve.
“47 për qind e popullsisë ishte e interesuar për rifillimin e negociatave. Mendoj se është e rëndësishme që në javët dhe muajt e ardhshëm ta respektojmë këtë pikëpamje”, tha ajo.
Kryeqyteti pro BE-së, zonat rurale kundër
Rezultati tregoi një ndarje të qartë mes kryeqytetit Reykjavík dhe pjesës tjetër të vendit.
Në dy zonat e Reykjavíkut, shumica votoi për rifillimin e negociatave me BE-në.
Reykjaviku Verior: 57.5% “Po” – 42.5% “Jo”
Reykjaviku Jugor: 54.5% “Po” – 45.5% “Jo”
Por jashtë kryeqytetit situata ndryshoi.
Zgjedhorja Jugore: 39.5% “Po” – 60.5% “Jo”
Zgjedhorja Veriperëndimore: 37.1% “Po” – 62.9% “Jo”
Zgjedhorja Verilindore: 38.8% “Po” – 61.2% “Jo”
Zgjedhorja Jugperëndimore: 47% “Po” – 53% “Jo”
Sidomos komunitetet e lidhura me peshkimin votuan fuqishëm kundër afrimit të mëtejshëm me BE-në.
Peshkimi ka qenë prej vitesh një nga çështjet më të ndjeshme në marrëdhëniet e Islandës me Brukselin. Vendi ka kundërshtuar që kontrolli mbi ujërat, peshqit dhe kuotat e peshkimit të kalojë nën politikën e përbashkët të BE-së.
Çfarë ndodh tani?
Rezultati do ta shtyjë sërish debatin për anëtarësimin e Islandës në BE.
Kryeministrja Frostadóttir kishte deklaruar se, nëse qytetarët do të votonin “Jo”, çështja e anëtarësimit do të lihej mënjanë për pjesën tjetër të mandatit të saj, i cili zgjat deri në vitin 2028.
Megjithatë, referendumi nuk ka fuqi ligjore për ta mbyllur çështjen e anëtarësimit. Qeveria ka premtuar vetëm se do ta respektojë vullnetin e votuesve.
Islanda kishte kërkuar anëtarësimin në BE pas krizës së rëndë financiare të vitit 2009. Negociatat nisën, por u ndërprenë në vitin 2013, pasi në pushtet erdhi një koalicion kundërshtues ndaj BE-së.
Këtë vit, qeveria e udhëhequr nga socialdemokratët e riktheu çështjen në debat, duke argumentuar se ndryshimet e mëdha gjeopolitike në botë e bënin të nevojshme që qytetarët të vendosnin nëse dëshironin afrimin me BE-në.
Por përgjigjja e tyre ishte e qartë: Jo.
Marrëdhënia me BE-në nuk ndryshon menjëherë
Pavarësisht rezultatit, marrëdhëniet e Islandës me Bashkimin Evropian nuk ndryshojnë menjëherë.
Islanda tashmë është pjesë e Zonës Ekonomike Evropiane dhe e zonës pa pasaporta Schengen. Këto marrëveshje vazhdojnë të jenë në fuqi.
Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, ka thënë se specifikat e Islandës, veçanërisht sa i përket peshkimit dhe bujqësisë, do të duhej të merreshin parasysh në çdo proces të ardhshëm.
Ndërkohë, ish-presidenti islandez Ólafur Ragnar Grímsson, kundërshtar i anëtarësimit në BE, shkroi në rrjetin social X pas rezultatit: “Kombi ka folur.”