Shkruan: Agron Hoti
Shqiptarët duhet ta lexojnë historinë jo për ta kujtuar, por për të mos e përsëritur. Një nga shembujt më domethënës është Shqipëria e Enver Hoxhës. Ndërsa vendi rrëshqiste drejt varësisë politike, ekonomike dhe ideologjike nga Jugosllavia, më pas nga Bashkimi Sovjetik dhe në fund nga Kina, Shtetet e Bashkuara përpiqeshin ta pengonin këtë orientim. Historia dëshmoi se Shqipëria e kuptoi shumë vonë koston e atij kursi.
Edhe pasi Tirana u përplas me Jugosllavinë, më pas me BRSS-në dhe në fund me Kinën, regjimi vazhdoi ta mbante Amerikën si armikun kryesor. Pikërisht kjo ishte arsyeja pse Beogradi, Moska dhe Pekini nuk e shihnin Shqipërinë si kërcënim strategjik. Përkundrazi, politika antiamerikane e Tiranës u shërbente interesave të tyre. Ata mund të grindeshin me Enver Hoxhën, por kishin një interes të përbashkët: largimin e Shqipërisë nga Perëndimi.
Çmimi i kësaj politike ishte katastrofik. Shqipëria humbi 45 vjet zhvillim, modernizim dhe integrim me botën demokratike. Varfëria, izolimi, represioni dhe prapambetja u maskuan me retorikë patriotike, ndërsa vendi mbeti jashtë çdo procesi që transformoi Evropën. Pasojat e atij eksperimenti u panë menjëherë pas rënies së komunizmit, kur Shqipëria doli si një nga vendet më të varfra dhe më të izoluara të kontinentit.
Në shumë aspekte, Kosova sot rrezikon të përsërisë të njëjtin model. Gjatë viteve 2010–2020, Shtetet e Bashkuara mbështetën projekte dhe politika që, sipas tyre, synonin ta zvogëlonin varësinë energjetike dhe ekonomike të Kosovës nga Serbia dhe ndikimi rus. Megjithatë, shumë prej këtyre nismave u kundërshtuan ose mbetën të pazbatuara. Refuzimi i Marrëveshjes së Uashingtonit në Kuvendin e Kosovës u pasua nga një periudhë tensionesh me aleatët perëndimorë, përfshirë masa ndëshkuese nga Bashkimi Evropian dhe ftohje të marrëdhënieve me SHBA-në.
Sa më shumë që zbehet partneriteti me Amerikën, aq më shumë thellohet izolimi ndërkombëtar i Kosovës. Dhe sa më shumë që dobësohet boshti Prishtinë–Uashington, aq më shumë hapësirë strategjike fitojnë Serbia, Rusia dhe Kina. Në politikën ndërkombëtare nuk ekziston vakuumi: çdo hap prapa i një aleati të Perëndimit është një hap përpara për rivalët e tij.
Kosova nuk mund të përballojë luksin e humbjes së viteve të tjera. Vitet 2019–2026 tashmë përfaqësojnë një periudhë të humbur në raport me ritmin e integrimit euroatlantik. Historia tregon se koha e humbur në politikën ndërkombëtare është pothuajse e pamundur të rikuperohet.
Shqipëria e Enver Hoxhës e kuptoi vonë se izolimi nuk ishte sovranitet, por vetëshkatërrim. Megjithëse u përpoq të largohej nga Lindja, nuk arriti ta ndryshonte kursin. Historia nuk i dha një shans të dytë.
Pyetja që shtrohet sot është e thjeshtë, por vendimtare: A do ta përsërisë Kosova gabimin historik të Shqipërisë? Nëse po, pasojat mund të jenë shumë më të rënda se sa një krizë politike apo ekonomike. Ato mund të nënkuptojnë humbje të besimit të aleatëve strategjikë, dobësim të pozitës ndërkombëtare dhe përshpejtim të shpopullimit, fenomeni më alarmues që po e godet Kosovën. Një shtet që humbet aleatët, investimet dhe qytetarët e vet, rrezikon të humbasë edhe fuqinë për të ndërtuar të ardhmen.