Armenia dhe Azerbajxhani mund të nënshkruajnë një akord historik paqeje në Shtëpinë e Bardhë brenda kësaj jave, me presidentin amerikan, Donald Trump, i cili duket se ka qëllim të mbyllë këtë çështje një herë e mirë.
Burime të shumta në media të ndryshme amerikane përshkruajnë detaje, duke përmendur se qëllimi, është ai që gjatë javës, të dy Nikol Pashinyan i Armenisë dhe Ilham Aliyev i Azerbajxhanit të shkojnë në Shtëpinë e Bardhë dhe të firmosin akordin.
Trump mendohet se do t’i presë të dy liderët.
Madje, përshkruhet më tej në raportime se data, mund të përkojë edhe me 8 gushtin, i cili është edhe afati përfundimtar që Trump i ka vendosur Vladimir Putinit për të mbyllur luftën në Ukrainë.
Detaje zyrtare megjithatë, ende nuk ka lidhur me çështjen.
Një zgjerim i Akordeve të Abrahamit
Administrata e Presidentit të SHBA-ve, Donald Trump, po diskuton në mënyrë aktive me Azerbajxhanin mundësinë e përfshirjes së tij dhe disa aleatëve të Azisë Qendrore në Marrëveshjet e Abrahamit, duke shpresuar të thellojnë lidhjet e tyre ekzistuese me Izraelin, sipas pesë burimeve me njohuri për çështjen.
Si pjesë e Akordeve të Abrahamit, të nënshkruara në vitin 2020 dhe 2021 gjatë mandatit të parë të Trump në detyrë, katër vende me shumicë myslimane ranë dakord të normalizojnë marrëdhëniet diplomatike me Izraelin pas ndërmjetësimit të SHBA-ve.
Në të kundërt, Azerbajxhani dhe çdo vend në Azinë Qendrore tashmë kanë marrëdhënie të gjata me Izraelin, që do të thotë se një zgjerim i marrëveshjeve për t’i përfshirë ato do të ishte kryesisht simbolik, duke u përqendruar në forcimin e lidhjeve në fusha si tregtia dhe bashkëpunimi ushtarak, thanë burimet, të cilat kërkuan anonimitet për të diskutuar bisedat private.
Një zgjerim i tillë do të pasqyronte hapjen e Trump ndaj pakteve që janë më pak ambicioze sesa qëllimi i administratës së tij për të bindur Arabinë Saudite, një fuqi të madhe rajonale, të rivendosë lidhjet me Izraelin, ndërsa lufta vazhdon në Gaza.
Mbretëria ka thënë vazhdimisht se nuk do ta njihte Izraelin pa hapa drejt njohjes së një shteti palestinez nga Izraeli. Një numër në rritje i të vdekurve në Gaza dhe uria në enklavë për shkak të bllokimit të ndihmës dhe operacioneve ushtarake nga Izraeli kanë nxitur zemërimin arab, duke komplikuar përpjekjet për të shtuar më shumë vende me shumicë myslimane në Marrëveshjet e Abrahamit.
Lufta në Gaza, ku mbi 60 mijë njerëz, përfshirë dhjetëra mijëra gra dhe fëmijë, kanë vdekur sipas autoriteteve lokale të shëndetësisë, ka provokuar zemërim global, duke hapur një skedë të re.
Kanadaja, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar kanë njoftuar plane ditët e fundit për të njohur një Palestinë të pavarur.
Një tjetër pikë kyçe ngërçi është konflikti i Azerbajxhanit me fqinjin e saj Armeninë, pasi administrata Trump e konsideron një marrëveshje paqeje midis dy kombeve të Kaukazit si një parakusht për t’u bashkuar me Marrëveshjet e Abrahamit, thanë tre burime.
Ndërsa zyrtarët e Trump kanë përmendur publikisht disa pjesëmarrës potencialë në marrëveshje, bisedimet e përqendruara në Azerbajxhan janë ndër më të strukturuara dhe serioze, thanë burimet. Dy nga burimet argumentuan se një marrëveshje mund të arrihet brenda muajsh ose edhe javësh.
I dërguari special i Trump për misionet e paqes, Steve Witkoff, udhëtoi në kryeqytetin e Azerbajxhanit, Baku, në mars për t’u takuar me Presidentin e Azerbajxhanit Ilham Aliyev. Aryeh Lightstone, një ndihmës kyç i Witkoff, u takua me Aliyev më vonë gjatë pranverës, pjesërisht për të diskutuar Marrëveshjet e Abrahamit, thanë tre nga burimet.
Si pjesë e diskutimeve, zyrtarët azerbajxhanas kanë kontaktuar zyrtarë në vendet e Azisë Qendrore, përfshirë Kazakistanin fqinj, për të vlerësuar interesin e tyre në një zgjerim më të gjerë të Marrëveshjeve të Abrahamit, thanë këto burime.
Nuk ishte e qartë se cilat vende të tjera në Azinë Qendrore – që përfshijnë Kazakistanin, Uzbekistanin, Turkmenistanin, Taxhikistanin dhe Kirgistanin – u kontaktuan.
Departamenti i Shtetit, i pyetur për koment, nuk diskutoi për vende specifike, por tha se zgjerimi i marrëveshjeve ka qenë një nga objektivat kryesore të Trump. “Ne po punojmë për të përfshirë më shumë vende”, tha një zyrtar amerikan.
Qeveria e Azerbajxhanit nuk pranoi të komentojë.
Shtëpia e Bardhë, Ministria e Jashtme izraelite dhe Ambasada e Kazakistanit në Washington nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Çdo marrëveshje e re nuk do të modifikonte marrëveshjet e mëparshme të Marrëveshjeve të Abrahamit të nënshkruara nga Izraeli.