Gilles Deleuze
Dallimi mes pakicës dhe shumicës nuk qëndron te madhësia e tyre.
Një pakicë mund të jetë më e madhe se një shumicë.
Ajo që e përcakton shumicën është një model me të cilin duhet të përputhesh: për shembull, mashkulli i rritur mesatar evropian që jeton në qytet…
Një pakicë, nga ana tjetër, nuk ka model; ajo është një bërje, një proces. Mund të thuhet se shumica nuk është askushi.
Secili është i përfshirë, në një mënyrë ose në një tjetër, në një proces të të bërit pakicë, i cili do ta çonte në shtigje të panjohura po të zgjidhte ta ndiqte deri në fund.
Kur një pakicë krijon modele për veten, kjo ndodh sepse ajo dëshiron të bëhet shumicë dhe, ndoshta, duhet ta bëjë këtë për të mbijetuar ose për të përparuar (për shembull, për të pasur një shtet, për t’u njohur, për të vendosur të drejtat e saj).
Por fuqia e saj vjen nga ajo që ka arritur të krijojë, diçka që deri diku përfshihet në model, por nuk varet prej tij.
Një popull është gjithmonë një pakicë krijuese dhe mbetet e tillë edhe kur fiton statusin e shumicës. Ai mund të jetë të dyja njëkohësisht, sepse këto dy gjëra nuk jetohen në të njëjtin plan.
Janë artistët më të mëdhenj (dhe jo artistët populistë) ata që thërrasin një popull dhe zbulojnë se “u mungon një popull.
Artistët mund vetëm ta thërrasin një popull; nevoja e tyre për të shkon në zemër të asaj që ata bëjnë. Nuk është detyra e tyre ta krijojnë atë, dhe as nuk munden.
Arti është rezistencë: ai i reziston vdekjes, skllavërisë, poshtërimit dhe turpit.
Por një popull nuk mund të merret me artin. Si krijohet një popull, përmes çfarë vuajtjesh të tmerrshme?
Kur një popull krijohet, kjo ndodh përmes burimeve të veta, por në një mënyrë që lidhet me diçka në art ose me atë që i mungon artit.