Shkruan: Arben Fetoshi
Në kuadër të zhvillimeve të fundit gjeopolitike dhe strategjive hibride në Evropën Lindore dhe Ballkanin Perëndimor, përdorimi i religjionit si instrument politik po merr dimensione gjithnjë e më të sofistikuara. Sipas analizave të fundit, modeli i ndërtuar nga Vladimir Putin në bashkëpunim me Kisha Ortodokse Ruse, është eksportuar dhe adaptuar edhe nga Serbia në funksion të agjendave të saj strategjike.
Ky model, i evidentuar nga Komiteti i Helsinkit në SHBA, paraqet një ndërthurje të qëllimshme të shtetit me kishën, ku religjioni shndërrohet në mekanizëm legjitimues për politika revizioniste dhe hegjemoniste.
Në Rusi, bashkëdyzimi i shtetit me kishën ka krijuar një formë të re të legjitimimit politik. Përmes këtij modeli, Vladimir Putin paraqitet jo vetëm si lider politik, por edhe si mbrojtës i vlerave tradicionale dhe rendit moral.
Në këtë kontekst, lufta në Ukrainë është kornizuar nga Kisha Ortodokse Ruse si një “mision shpirtëror” dhe “detyrë historike”. Patriarku Kirill ka qenë ndër zërat kryesorë të këtij narrativi, duke e lidhur konfliktin me mbrojtjen e “botës ruse” dhe vlerave të saj shpirtërore.
Ky diskurs mbështetet edhe në idetë e Aleksandër Dugin, i cili promovon Rusinë si një civilizim alternativ kundër Perëndimit. Në këtë mënyrë, religjioni përdoret për të justifikuar agresionin dhe për të mobilizuar mbështetje të brendshme dhe ndërkombëtare.
Një qasje e ngjashme vërehet edhe në Serbi, ku shteti dhe Kisha Ortodokse Serbe funksionojnë në një simbiozë të qartë politike. Narrativi i “Botës Serbe” pasqyron në mënyrë të drejtpërdrejtë konceptin e “Botës Ruse”, duke synuar mobilizimin nacionalist dhe legjitimimin e pretendimeve territoriale.
Vizita e Patriarku Porfirije në Moskë dhe takimet me Vladimir Putin dhe Patriarku Kirill kanë konfirmuar këtë afërsi strategjike. Deklaratat e tij për “rrezikun ndaj identitetit serb nga Perëndimi” dhe rolin e Rusisë si mbrojtëse e Serbisë, përforcojnë narrativat e viktimizimit dhe aleancës historike serbo-ruse.
Në të njëjtën linjë, edhe Arno Gujon ka përdorur diskurs fetar për të kualifikuar ngjarjet në Kosovë si “krim kundër krishterimit dhe civilizimit evropian”, duke synuar delegjitimimin e institucioneve të Kosovës në arenën ndërkombëtare.
Ky model etno-fetar reflektohet fuqishëm në qasjen ndaj Kosovës, ku përdoren narrativa të tilla si “Kosova tokë e shenjtë” dhe “djepi i Serbisë”. Përmes tyre, synohet mobilizimi i brendshëm dhe ndikimi në opinionin ndërkombëtar, duke paraqitur serbët si viktima dhe institucionet e Kosovës si kërcënim.
Sipas analizës së Komiteti i Helsinkit në SHBA, përdorimi i fesë si “armë politike” përbën një sfidë serioze për stabilitetin rajonal dhe komunikimin strategjik.
Modeli ruso-serb i ndërthurjes së shtetit me kishën dëshmon se religjioni mund të instrumentalizohet në mënyrë të rrezikshme për qëllime politike. Ai shërben për të legjitimuar pushtetin, për të justifikuar politika agresive dhe për të ndërtuar narrativa mobilizuese që cenojnë paqen dhe stabilitetin.
Në këtë kontekst, ekspertët ndërkombëtarë bëjnë thirrje për vigjilencë më të madhe ndaj këtij fenomeni, duke theksuar se neglizhimi i tij mund të ketë pasoja afatgjata për sigurinë dhe rendin demokratik në rajon.